Blerja e një pasurie të paluajtshme në Shqipëri mund të jetë një investim i mirë, por vendimi nuk duhet të mbështetet vetëm te prezantimi i agjentit, materialet promocionale ose deklarimet e shitësit. Përpara pagesës së kaparit apo nënshkrimit të çdo dokumenti, blerësi duhet të verifikojë pronësinë, barrët, lejet, statusin e regjistrimit dhe kushtet kontraktore.
Kur shitësi nuk ka të drejtë të disponojë pronën
Personi që paraqitet si shitës mund të mos jetë pronari i vetëm, mund të veprojë pa prokurë të vlefshme ose prona mund të jetë objekt trashëgimie, bashkëpronësie apo procesi gjyqësor. Identiteti dhe titulli i pronarit duhet të kontrollohen në dokumentacionin zyrtar dhe të krahasohen me gjendjen faktike.
Hipotekat, sekuestrot dhe të drejtat e të tretëve
Një pronë mund të jetë e ngarkuar me hipotekë, sekuestro, kufizim administrativ ose pretendime të personave të tretë. Këto rrethana mund ta pengojnë transferimin ose ta ekspozojnë blerësin ndaj mosmarrëveshjeve. Kontrolli juridik duhet të përfshijë dokumentet e kadastrës dhe, sipas rastit, verifikime të tjera pranë institucioneve kompetente.
Kontratat e rezervimit dhe kapari
Presioni për të paguar menjëherë është një sinjal rreziku. Kontrata e rezervimit mund ta bëjë kaparin të pakthyeshëm, t’i japë shitësit të drejtën të ndryshojë projektin ose të mos parashikojë mbrojtje reale në rast vonese. Dokumenti duhet të përcaktojë qartë pronën, çmimin, afatet, dokumentet që duhet të dorëzohen dhe kushtet për kthimin e shumave.
Lejet dhe statusi i ndërtimit
Për apartamente në ndërtim duhet të verifikohen toka, leja e ndërtimit, projekti i miratuar, dokumentacioni i zhvilluesit dhe mundësia e regjistrimit përfundimtar. Përfundimi fizik i objektit nuk do të thotë domosdoshmërisht se dokumentacioni juridik është i plotë.
Premtimet duhet të jenë në kontratë
Pamja nga deti, parkimi, sipërfaqja, pishina, standardi i punimeve dhe afati i dorëzimit duhet të pasqyrohen me saktësi në dokumentet kontraktore dhe specifikimet teknike. Premtimet gojore ose materialet promocionale mund të jenë të vështira për t’u zbatuar nëse nuk bëhen pjesë e marrëveshjes.
Shenja paralajmëruese
- kërkohet pagesë përpara dorëzimit të dokumenteve;
- pagesa kërkohet në llogari personale ose te persona të tretë;
- shitësi kundërshton kontrollin nga një avokat i pavarur;
- çmimi është dukshëm më i ulët se tregu pa shpjegim bindës;
- dokumentet dhe gjendja faktike nuk përputhen;
- kontrata përmban afate të paqarta dhe përjashtime të gjera përgjegjësie.
Si mbrohet blerësi
Due diligence juridike duhet të kryhet përpara çdo angazhimi financiar. Ajo mund të përfshijë verifikimin e titullit, historikut të pronësisë, barrëve, lejeve, zhvilluesit, proceseve gjyqësore dhe kontratës. Pagesat duhet të lidhen me kushte dhe dokumente të përcaktuara qartë.
Alba Legal asiston blerës vendas dhe të huaj me verifikimin juridik të pronës, kontrollin e zhvilluesit, negocimin e kontratës, përfaqësimin me prokurë dhe regjistrimin e transaksionit.
Ky material ka qëllim informues dhe nuk përbën këshillë juridike për një transaksion konkret.
