Raportimi IFRS dhe ESG bashkon dy pyetje të investitorit: sa i qëndrueshëm është rezultati financiar dhe cilat rreziqe mund të ndryshojnë vlerën e biznesit në të ardhmen. Bashkimi i tyre nuk nënkupton që të gjitha shoqëritë shqiptare kanë të njëjtat detyrime ose duhet të përdorin çdo standard ndërkombëtar.
Përgatitja fillon me një hartë të detyrimeve të subjektit, grupit dhe kontratave me financuesit. Më pas ndërtohet informacioni i verifikueshëm. Alba Legal mund të trajtojë fushën ligjore dhe koordinimin e dokumenteve; vlerësimet kontabël dhe dhënia e sigurisë kërkojnë profesionistët përkatës.
Pse ka rëndësi lidhja e raportimit financiar me ESG
Investitorët kërkojnë të kuptojnë ndikimin e energjisë, punësimit, zinxhirit të furnizimit dhe qeverisjes në biznes. Një narrativë për rritjen duhet të përputhet me supozimet mbi kostot, investimet dhe detyrimet. Kjo është arsye ekonomike për informacion të lidhur, edhe kur një raport i plotë qëndrueshmërie nuk është detyrim i drejtpërdrejtë.
Për Shqipërinë, ligji nr. 25/2018 për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare është ndryshuar me ligjin nr. 87/2026. Teksti i përditësuar i Këshillit Kombëtar të Kontabilitetit përmban tashmë kërkesa për qëndrueshmërinë dhe dispozita kalimtare. Nuk duhet përdorur më formula se ESG është gjithmonë vullnetar, por as formula e kundërt se çdo biznes është menjëherë subjekt.
Neni 18/1 parashikon për njësitë individuale tejkalimin njëkohësisht të mesatares vjetore prej 1 000 punonjësish dhe të ardhurave të shfrytëzimit prej 45 miliardë lekësh, krahas kushteve dhe përjashtimeve të ligjit. Për grupet kontrollohet veçmas neni 20/1. Dispozitat kalimtare të nenit 31 e lidhin regjimin e ri me periudhat raportuese nga viti 2028, ndërsa raportimi jofinanciar i nenit 18 vazhdon për subjektet përkatëse deri te periudha 2027 përfshirë. Klasifikimi kërkon të dhënat reale të subjektit dhe grupit.
Edhe në BE, CSRD nuk është detyrim për çdo shoqëri. Direktiva (BE) 2026/470 ndryshoi fushën dhe kërkesat; duhen kontrolluar zbatimi kombëtar, periudha, grupi dhe lidhja me vendet e treta. Një kërkesë nga klienti europian mund të vijë nga marrëdhënia tregtare dhe nuk provon vetvetiu detyrim të drejtpërdrejtë CSRD për furnitorin shqiptar.
1. Përcaktoni standardin financiar dhe kontrolloni pasqyrat
Nenet për standardet e zbatueshme në ligjin shqiptar duhen lexuar përpara se të deklarohet se biznesi raporton sipas IFRS. Standardet kombëtare dhe standardet ndërkombëtare nuk janë etiketa marketingu të këmbyeshme. Një paketë për konsolidim te shoqëria mëmë mund të ndryshojë nga pasqyrat statutore vendase.
Nëse IFRS janë standardet e zbatueshme, kontrolli përfshin të ardhurat nga kontratat me klientët sipas IFRS 15, qiratë sipas IFRS 16, zhvlerësimin sipas IAS 36 dhe matjen e vlerës së drejtë sipas IFRS 13. Qëllimi i kontrollit juridik është të sigurojë që kushtet kontraktore, detyrimet dhe konfliktet janë përcjellë saktë te kontabilisti; avokati nuk zëvendëson gjykimin kontabël.
Për shembull, një kontratë e quajtur shërbim mund të përmbajë elemente përdorimi të një aktivi. Një proces gjyqësor mund të krijojë nevojë për vlerësim të një detyrimi të mundshëm. Politikat e njohjes, supozimet dhe shënimet shpjeguese duhet të jenë të dokumentuara, jo të zgjedhura për të prodhuar rezultatin e dëshiruar.
Kujdes i veçantë kërkohet për detyrimet e kushtëzuara, instrumentet financiare dhe informacionin segmentar kur zbatohen. Dosja duhet të tregojë kush dha informacionin, cilën kontratë ose provë përdori dhe si u trajtuan kundërshtimet gjatë përgatitjes.
2. Integroni informacionin ESG me të dhënat financiare
IFRS S1 trajton informacionin mbi rreziqet dhe mundësitë e qëndrueshmërisë që mund të ndikojnë në perspektivën financiare; IFRS S2 fokusohet te klima. Detyrueshmëria e tyre varet nga adoptimi në juridiksionin përkatës ose angazhimi vullnetar. Përdorimi i IFRS kontabël nuk është vetvetiu deklaratë zbatimi e standardeve ISSB.
GRI, kuadri i rekomandimeve TCFD dhe standardet europiane kanë objektiva e kërkesa që duhen dalluar. Mos pretendoni përputhje me të gjitha vetëm sepse raporti përmban një tabelë emisionesh. Në Shqipëri, standardet dhe kërkesat e shpallura sipas ligjit vendas dhe aktet zbatuese janë pika e kontrollit juridik; një standard ndërkombëtar mund të shërbejë edhe për kërkesë të investitorit.
Për mjedisin, përcaktoni kufirin organizativ, njësinë matëse dhe burimin e të dhënave për energjinë, emetimet ose mbetjet. Për çështjet sociale, kontrolloni të dhënat e punësimit, sigurisë dhe zinxhirit të furnizimit. Për qeverisjen, dalloni politikat e miratuara nga provat e zbatimit, trajnimet dhe trajtimi i konflikteve të interesit.
Përzgjidhni çështjet materiale sipas kuadrit të zbatueshëm. Materialiteti financiar i ISSB dhe analiza e ndikimeve e kërkuar nga kuadre të tjera nuk janë identike. Një shifër pa metodë, vit bazë ose shpjegim të kufijve mund të jetë më çorientuese se një deklarim i qartë i mungesës së të dhënave.
3. Përgatitja për auditim dhe dhënie sigurie
Krijoni gjurmë nga treguesi i raportuar te fatura, regjistri ose llogaritja bazë. Caktoni pronarë të të dhënave dhe kontroll të pavarur të ndryshimeve. Rishikimi duhet të kërkojë mospërputhje: ulje emisionesh të deklaruara krahas rritjes së konsumit, ose zotime për punësim që nuk mbështeten nga dokumentet.
Auditimi i pasqyrave financiare dhe dhënia e sigurisë për qëndrueshmërinë janë angazhime me objekt dhe përfundime të përcaktuara. Nuk duhen quajtur të gjitha “certifikim ESG”. Ligji i përditësuar shqiptar përmban rregulla për sigurinë e raportimit jofinanciar dhe të qëndrueshmërisë; profesionisti, standardi dhe periudha duhen kontrolluar konkretisht.
Shembull hipotetik: një prodhues i furnizon një grupi europian. Klienti kërkon emetimet e zinxhirit të furnizimit, por prodhuesi ka vetëm faturat e energjisë. Ai duhet të sqarojë qëllimin e kërkesës, metodën dhe informacionin që mund të japë, duke kontrolluar edhe mbrojtjet ligjore për ndërmarrjet në zinxhirin e vlerës. Nuk duhet të shpikë Scope 3 ose të deklarojë se mosparaqitja sjell automatikisht gjobë. Rreziku kontraktor dhe detyrimi ligjor janë analiza të ndryshme.
Shembull hipotetik tjetër: një shoqëri reklamon se financimi i ri do ta bëjë menjëherë “neutrale në karbon”, ndërsa plani përfshin investime të paaprovuara. Raporti duhet të dallojë objektivin nga arritja dhe supozimin nga angazhimi kontraktor. Transparenca për kufijtë mbron besueshmërinë më mirë se një pretendim absolut i pambështetur.
Si mund të ndihmojë Alba Legal
Puna mund të përfshijë hartën e detyrimeve, shqyrtimin e kontratave me investitorët, rregullat e qeverisjes, kontrollin e pretendimeve publike dhe koordinimin me kontabilistët e audituesit. Për komunikimin me investitorët, ruani versionet dhe miratimet dhe përcaktoni çfarë mund të shpërndahet.
Përgatitja praktike nis me klasifikimin e subjektit, listën e raporteve, boshllëqet e të dhënave dhe kalendarin e kontrollit. Për çdo boshllëk caktoni masën dhe përgjegjësin. Nuk ka nevojë të premtohet financim ose reputacion i garantuar për të shpjeguar vlerën e informacionit të besueshëm.
Përfundim dhe burime
Raportimi i mirë lidh detyrimin ligjor me provat dhe nevojat e përdoruesit. Për biznesin shqiptar, ndryshimet e vitit 2026 kërkojnë vlerësim të ri të fushës dhe kalimit, jo kopjim të një përmbledhjeje të vjetër për CSRD.
Burime të kontrolluara më 7 nëntor 2026: ligji nr. 25/2018 i përditësuar, nenet 18, 18/1, 20/1 dhe 31; Këshilli i BE-së: ndryshimet e vitit 2026; IFRS Foundation: IFRS S1. Material informues; analiza kontabël dhe ligjore përshtatet me subjektin.