Veprimtaria ndërkufitare e një shoqërie shqiptare mund të përfshijë pronarë të huaj, pagesa për shërbime, financim brenda grupit dhe personel në disa shtete. Këto marrëdhënie kërkojnë analizë tatimore përpara zbatimit të kontratës. Konsulenca tatimore ndërkombëtare nuk kufizohet te zgjedhja e një norme më të ulët: duhet të shpjegojë kush tatohet, për çfarë të ardhure, në cilin shtet dhe me çfarë dokumentacioni.
Alba Legal bashkërendon shqyrtimin juridik me kontabilistët dhe këshilltarët e shtetit tjetër. Ky artikull ruan temat e udhëzuesit origjinal, por i trajton shembujt si hipotetikë dhe nuk paraqet norma ose pragje të një marrëveshjeje si universale. Për hyrje të shkurtër, shihni edhe udhëzuesin për tatimin e dyfishtë.
Çfarë rregullojnë marrëveshjet tatimore
E njëjta e ardhur mund të lidhet me shtetin e burimit dhe shtetin e rezidencës. Marrëveshja e zbatueshme ndan ose kufizon të drejtat e tatimit dhe përcakton metodat për shmangien e tatimit të dyfishtë. Ajo mund të trajtojë fitimet e biznesit, dividendët, interesat, honoraret dhe selinë e përhershme. Duhet kontrolluar marrëveshja në fuqi dhe teksti i ndryshuar për dy shtetet konkrete.
Përfitimi nuk buron vetëm nga ekzistenca e marrëveshjes. Duhet verifikuar rezidenca, natyra reale e pagesës dhe çdo kusht i dispozitës përkatëse. Certifikata e rezidencës dokumenton statusin për periudhën, por nuk provon e vetme klasifikimin e pagesës ose përmbushjen e çdo kushti. Po kështu, një faturë që përmend “konsulencë” nuk përjashton analizën e përmbajtjes së shërbimit.
Rreziqet kryesore për biznesin
Gabimi mund të lidhet me mbajtjen në burim, zbritjen e kostos, regjistrimin e një pranie të huaj ose transaksionet e kontrolluara. Këto çështje duhen ndarë: përfitimi nga marrëveshja për një pagesë nuk e bën automatikisht shpenzimin të zbritshëm dhe nuk zgjidh trajtimin e TVSH-së. Edhe kur rezultati tatimor është i drejtë, mosplotësimi i dokumenteve ose procedurës mund të krijojë mosmarrëveshje.
Rreziku praktik rritet kur departamenti tregtar negocion çmimin neto, banka kërkon dokumente dhe kontabilisti informohet vetëm ditën e pagesës. Kontrata duhet të përcaktojë si trajtohet çdo mbajtje e ligjshme dhe kush siguron dokumentacionin. Ndarja private e barrës ekonomike nuk ndryshon detyrimin që ligji i vendos paguesit ndaj administratës.
Shembulli 1: shërbime menaxhimi nga shoqëria mëmë
Një filial shqiptar paguan shoqërinë mëmë jashtë vendit për koordinim dhe këshillim. Së pari duhet identifikuar çfarë është kryer: shërbime konkrete për filialin, funksione të aksionarit ose aktivitete të tjera. Dosja mund të përfshijë kontratën, raportet, komunikimet, personat e angazhuar dhe bazën e ndarjes së kostove. Një përqindje standarde e xhiros pa shpjegim nuk tregon vetvetiu çfarë përfitoi filiali.
Më pas shqyrtohen ligji vendas, marrëveshja tatimore dhe kushtet e saj. Nuk duhet presupozuar as që çdo pagesë tatohet njësoj në burim, as që çdo faturë e huaj është e përjashtuar. Për shkak të lidhjes mes palëve, duhet analizuar edhe parimi i tregut. Mungesa e provës së shërbimit dhe çmimi i pambështetur janë çështje të dallueshme që mund të ndikojnë pozicionin tatimor.
Shembulli 2: projekt ndërtimi ose instalimi
Një shoqëri e huaj dërgon specialistë në Shqipëri për një projekt teknik. Duhet hartuar kalendari real i aktivitetit dhe të identifikohen vendi i punës, funksionet, kontratat dhe përgjegjësitë. Një prani e përkohshme mund të ketë pasoja tatimore; kohëzgjatja nuk është kriteri i vetëm për çdo lloj selie të përhershme.
Pragu për një kantier ose projekt instalimi varet nga marrëveshja konkrete dhe rregullat e zbatueshme. Kalimi i tij nuk do të thotë se çdo fitim global i shoqërisë së huaj tatohet në Shqipëri: duhet analizuar fitimi që i atribuohet pranisë përkatëse. TVSH-ja, tatimi i personelit, regjistrimi dhe lejet e punës kërkojnë shqyrtim më vete. Nuk duhet ndarë artificialisht kontrata vetëm për të krijuar pamjen e një projekti më të shkurtër.
Shembulli 3: dividendët dhe riatdhesimi i fitimit
Një ortak i huaj kërkon shpërndarje fitimi. Përpara pagesës kontrollohen vendimi i organit kompetent, burimi i shumës dhe kushtet për shpërndarje. Pastaj shqyrtohet tatimi në burim sipas ligjit dhe marrëveshjes. Përfitimi konvencional kërkon dokumentet përkatëse; normat e një shteti nuk përdoren për një tjetër.
Banka mund të kërkojë vendimin e shpërndarjes, pasqyrat dhe shpjegimin e transfertës. Kjo është kontroll dokumentar dhe nuk duhet paraqitur si ndalim automatik i çdo transferte kur ekziston një detyrim tatimor. Nëse paguesi ka marrë përsipër një shumë neto për përfituesin, llogaritja ekonomike duhet bërë para miratimit të dividendit, që shoqëria të mos përballet me kosto të paparashikuar.
Transferimi i çmimit
Ligji 29/2023, nenet 32–37, rregullon transaksionet e kontrolluara dhe dokumentimin sipas parimit të tregut. Analiza nuk është thjesht mbledhje çmimesh nga interneti. Duhet të shqyrtohen funksionet, asetet, rreziqet, kushtet kontraktore dhe rrethanat ekonomike. Metoda duhet të jetë e përshtatshme për transaksionin dhe provat e disponueshme.
Neni 37 kërkon informacion dhe analiza të mjaftueshme dhe parashikon vënien e dokumentacionit në dispozicion pas kërkesës së administratës. Detyrimi për formularin vjetor lidhet me kriteret e përcaktuara në aktet përkatëse; nuk duhet ngatërruar mungesa e një formulari për një kategori me mungesë të çdo detyrimi për të mbrojtur çmimin. Dokumentet përgatiten më bindshëm kur shpjegojnë vendimin e marrë në kohën e transaksionit.
Procedura elektronike për marrëveshjet
Njoftimi zyrtar i DPT-së i 30 dhjetorit 2025 parashikon procedurën online nga 1 janari 2026. Ai njeh edhe dorëzimin fizik me shkresë kur ngarkimi elektronik pengohet nga probleme teknike të verifikuara, duke shpjeguar arsyen. Pra, një problem teknik duhet dokumentuar; nuk duhet trajtuar si shtyrje automatike afati.
Udhëzuesi i DPT-së përmend certifikatën e rezidencës, kontratën ose prova të marrëdhënies, faturat dhe dokumentet e pagesës; për kompensimin kërkohet prova përkatëse. Dosja duhet të përputhet me të ardhurën dhe periudhën konkrete. Ruani dëshminë e dorëzimit dhe çdo kërkesë për plotësim. Dokumenti i ngarkuar nuk duhet konsideruar i pranuar përfundimisht vetëm sepse sistemi e regjistroi.
Ndikimi në strategjinë e shoqërisë
Ekspozimi tatimor mund të ndryshojë vlerën e blerjes së një biznesi, financimin dhe disponueshmërinë e fitimit. Për këtë arsye, kontrolli paraprak duhet të përfshijë pagesat ndërkufitare dhe dokumentet brenda grupit. Blerësi mund të kërkojë deklarime, garanci dhe mekanizëm kompensimi për periudhat e mëparshme; këto ndajnë rrezikun ekonomik mes palëve, pa kufizuar autoritetin tatimor.
Alba Legal asiston në leximin e marrëveshjeve, kontratat brenda grupit, vlerësimin e pranisë së huaj dhe mbrojtjen në kontroll, ankim ose gjykim. Parandalimi mund të reduktojë pasigurinë, por nuk garanton mungesë kontrolli ose rezultati të favorshëm. Një strukturë e qëndrueshme duhet të jetë e shpjegueshme edhe kur ndryshon personeli që e ka zbatuar.
Burime dhe hapa praktikë
Ligji 29/2023 i ndryshuar; DPT: marrëveshjet dhe dokumentacioni; Njoftimi për procedurën nga 2026. Kontrolluar më 8 nëntor 2026. Për një vlerësim individual përgatitni kontratat, strukturën e grupit, shtetet e përfshira, kalendarin e punës dhe provat e pagesave.