Për një kreditor shqiptar ose të huaj, arkëtimi fillon me një pyetje praktike: cilat dokumente provojnë detyrimin dhe ku mund të realizohet pagesa? Përgatitja e dosjes i ndihmon palët të dallojnë një vonesë page nga një mosmarrëveshje për dorëzimin, cilësinë ose çmimin.
Faza jashtëgjyqësore
Mblidhni kontratën, porositë, faturat, dokumentet e dorëzimit, procesverbalet, komunikimet dhe lëvizjet bankare. Në një tabelë për secilën faturë, mbani shumën, monedhën, datën e maturimit, pagesat e pjesshme dhe kundërshtimet. Kontrolloni identitetin dhe përfaqësimin e debitorit. Kur palët kanë tregtuar vazhdimisht, verifikoni si janë alokuar pagesat e mëparshme.
Kërkesa për pagesë mund të tregojë bazën, shumën dhe afatin për përgjigje. Nëse debitori kërkon këste, marrëveshja duhet të pasqyrojë shumën e njohur, këstet, datat, mënyrën e njoftimit dhe pasojat e mospagimit. Për çdo ulje, falje ose garanci kërkohen autorizimet përkatëse. Verifikoni formën e aktit nëse synoni që dokumenti të përdoret për ekzekutim.
Gjykimi dhe sigurimi i padisë
Kur detyrimi kundërshtohet, paditësi duhet të provojë faktet në të cilat mbështet kërkesën. Për një pretendim për mallra të papranuara ose pagesa të pjesshme, krahasimi i dokumenteve të transportit, komunikimeve dhe pasqyrave bankare mund të jetë vendimtar. Ekspertimi kontabël mund të ndihmojë me llogaritjet dhe dokumentet, ndërsa vlerësimi juridik i kontratës i takon gjykatës.
Sigurimi i padisë kërkon plotësimin e kushteve procedurale dhe një masë të përshtatshme me kërkesën e me rrezikun e ekzekutimit. Identifikoni pasurinë, paraqitni rrethanat që mbështesin rrezikun dhe llogaritni ndikimin e masës. Urdhri i sigurimit nuk siguron arkëtim kur pasuria nuk mjafton ose kur mbi të konkurrojnë të drejta të tjera.
Titulli, përmbarimi dhe vendimet e huaja
Përpara se të nisni një padi të zakonshme, kontrolloni nëse zotëroni një titull ekzekutiv sipas Kodit të Procedurës Civile ose sipas një ligji të posaçëm. Kategoria e dokumentit, përmbajtja e detyrimit dhe kundërshtimet e debitorit ndikojnë te rruga procedurale. Përmbaruesi vepron mbi bazën e dokumenteve të kërkuara dhe sipas rregullave për njoftimin, sekuestrimin dhe realizimin e pasurisë. Mbulimi faktik i kostove varet edhe nga rezultati i ekzekutimit.
Për një vendim të huaj, kontrolloni kuadrin e njohjes dhe ekzekutimit në Shqipëri, çdo marrëveshje ndërkombëtare të zbatueshme, dokumentet e formës së prerë, njoftimin e palës dhe përkthimet. Nga vendi i gjykimit, vendi i pasurisë dhe statusi i vendimit dalin hapat praktikë dhe kostot.
Afatet, kamatëvonesa dhe buxheti
Kontrolloni veçmas parashkrimin, datën e fillimit dhe faktet që mund ta ndërpresin ose pezullojnë. Për pagesat tregtare, ligji nr. 48/2014, i ndryshuar me ligjin nr. 81/2026, ka kushte për kamatëvonesën dhe një rrugë ekzekutimi të lidhur me llojin e detyrimit dhe mungesën e kundërshtimit në kushtet e ligjit. Për ndryshimet e vitit 2026 kontrolloni dispozitat kalimtare dhe datën e kontratës ose transaksionit.
Në një rast hipotetik me tre fatura, debitori pranon dy dhe kundërshton sasinë e furnizuar në të tretën. Dokumentimi veçmas ndihmon të negociohet pjesa e pranuar dhe të përcaktohen provat për pjesën e kontestuar. Për buxhetin kërkoni ndarje të tarifës profesionale, shpenzimeve gjyqësore, përkthimeve, ekspertimit dhe përmbarimit. Nëse parashikohet tarifë suksesi, përcaktoni kur lind dhe mbi cilën shumë llogaritet.
Ministria e Drejtësisë, Kodi i Procedurës Civile · Kodi Civil · QBZ, ligji nr. 81/2026