Marka, programi kompjuterik, patenta dhe njohuritë teknike mund të përdoren në bashkëpunime tregtare pa kaluar domosdoshmërisht pronësinë. Marrëveshja e licencimit përcakton se çfarë lejohet të përdorë pala tjetër dhe me cilat kushte.
Licencuesi dhe i licencuari kanë interesa që duhen shprehur qartë: ruajtjen e vlerës së asetit, mundësinë e investimit dhe një mënyrë të verifikueshme pagese. Një model i përgjithshëm shpesh lë pa përgjigje pikërisht këto çështje.
Pse marrëveshja duhet përshtatur
Identifikoni fillimisht llojin e së drejtës dhe personin që mund ta licencojë. Një markë, kod programi dhe sekret tregtar nuk trajtohen njësoj. Kontrolloni regjistrimin, afatin, territorin dhe marrëveshjet e mëparshme. Për markat, përdorni kuadrin aktual të ligjit nr. 52/2025, bashkë me rregullat kalimtare kur zbatohen.
1. Përcaktoni saktë të drejtat
Përshkruani asetin me të dhëna reale dhe shtojcat përkatëse: markën, produktet, versionin e programit ose dokumentacionin teknik. Dalloni përdorimin, modifikimin, shpërndarjen dhe të drejtën për t’ia dhënë përdorimin një tjetri. Shënoni territorin dhe nëse leja është ekskluzive ose joekskluzive.
Shembull hipotetik: një markë veshjesh mund të lejojë një distributor ta përdorë logon vetëm për reklamimin e produkteve të përcaktuara në Shqipëri. Shembulli nuk është klauzolë e gatshme dhe nuk i referohet një regjistrimi real. Duhet sqaruar nëse përfshihen shitjet online, nënkontraktorët ose tregje të tjera.
Për markat, neni 27 trajton licencimin dhe nënlicencimin; neni 28 parashikon procedurën e regjistrimit të marrëveshjes në regjistër me kërkesë të palës. Kontrolloni dokumentacionin e kërkuar nga DPPI përpara aplikimit.
2. Organizoni pagesat dhe raportimin
Përcaktoni bazën e llogaritjes: çfarë quhet shitje neto, cilat zbritje lejohen dhe si trajtohen kthimet. Shtoni monedhën, datat e faturimit, raportet dhe të drejtën e verifikimit. Pagesa minimale dhe përqindja mbi shitjet duhet të jenë të kuptueshme edhe për ekipin financiar.
Shembull hipotetik: palët mund të negociojnë një pagesë periodike mbi shitjet dhe një minimum vjetor. Përqindja ose shuma nuk është tarifë ligjore. Trajtimi tatimor, mbajtjet në burim dhe marrëveshjet ndërkombëtare duhen vlerësuar veçmas, pa premtuar një rezultat tatimor.
3. Kontrolloni cilësinë dhe përdorimin e markës
Përgatitni standardet e produktit, materialet e miratuara dhe procesin e kontrollit. Caktoni personin që miraton prototipat dhe afatin e përgjigjes, në mënyrë që miratimi të mos mbetet i bllokuar pa arsye. Sqaroni kush përballon koston e korrigjimit të materialeve që nuk përputhen.
Një plan praktik mund të përfshijë mostra para daljes në treg, kontrolle të arsyeshme dhe raportim të ankesave. Shpeshtësia dhe afatet janë kushte të negociueshme; nuk duhen paraqitur si kërkesa universale të ligjit.
4. Parashikoni kohëzgjatjen dhe përfundimin
Dalloni mbarimin e afatit, rinovimin dhe zgjidhjen e parakohshme. Për secilin rast shkruani njoftimin, mundësinë e korrigjimit të shkeljes dhe detyrimet që mbijetojnë. Kontrolloni nëse të drejtat e licencuara skadojnë përpara marrëveshjes.
Mos kopjoni automatikisht një detyrim për shkatërrimin e çdo stoku brenda një afati të vetëm. Negocioni trajtimin e inventarit, kthimin e dokumenteve, të dhënat, kopjet rezervë dhe materialet që duhen ruajtur ligjërisht. Pasojat në rast falimentimi kërkojnë kontroll sipas kuadrit përkatës.
5. Zgjidhni ligjin dhe mënyrën e zgjidhjes së konfliktit
Ligji i zbatueshëm dhe organi që zgjidh mosmarrëveshjen janë zgjedhje të veçanta. Përfshirja e Shqipërisë në marrëveshje nuk e bën një formulë të vetme të përshtatshme për çdo rast. Nëse zgjidhet arbitrazhi, identifikoni qartë institucionin ose rregullat, selinë dhe gjuhën, pasi të kontrollohet vlefshmëria e klauzolës.
Negocimi dhe asistenca juridike
Diskutoni çfarë investimi duhet të bëjë i licencuari dhe çfarë kontrolli i nevojitet pronarit. Ekskluziviteti mund të lidhet me objektiva të matshme, raportim dhe rishikim të kushteve. Dokumentoni ndryshimet në një version të vetëm, përfshirë shtojcat.
Alba Legal asiston në kontrollin e pronësisë, hartimin, rishikimin dhe negocimin e licencave. Për vlerësimin fillestar nevojiten dokumentet e asetit, marrëveshjet ekzistuese dhe plani i përdorimit. Asnjë marrëveshje nuk garanton vetvetiu fitim ose mungesë konfliktesh.
Burime: ligji nr. 52/2025, nenet 27–28; DPPI — legjislacioni aktual; Kodi Civil. Kontrolluar më 16 tetor 2026.
Material informues; shembujt janë hipotetikë dhe nuk zëvendësojnë hartimin sipas transaksionit konkret.
